● سيلاب

 آمار موجود نشان ميدهد كه سيلابها در ماههاي مرطوب سال، يعني از آبان تا ارديبهشت به وقوع مي پيوندند.  سيلهاي بزرگ اكثرا در ماههاي اسفند، فروردين و ارديبهشت اتفاق مي افتند كه از ميان آنها سيلابهاي فروردين بزرگترين ميباشند.

حداكثر سيلاب محتمل (P.M.F)

در محل سد مخزني كرخه، حداكثر سيلاب محتمل 23670 متر مكعب در ثانيه و معادل حجم سيلابي حدود 1/8 ميليارد مترمكعب در طول يك دوره 12 روزه برآورد شده است.

حداكثر بارندگي محتمل (P.M.P)

حداكثر بارندگي محتمل براي يك دوره 7 روزه 280 ميليمتر بدون محاسبه ذوب بر تعيين شده است.

                                              -= بازگشت =-

●  كيفيت آب

 چون هدف اصلي پروژه كرخه تامين آب زراعي است و با توجه به آنكه ميزان تبخير در حوزه آبريز رودخانه كرخه رقم بالايي معادل 3500 ميليمتر در سال و ميزان بارندگي سالانه 588 ميليمتر مي باشد ، به مسئله شوري در مطالعات كيفيت آب توجه خاصي مبذول شده است.
جهت برآورد كيفيت آب، از استاندارد فائو و براي مصرف آب شرب از دياگرام شولر استفاده شده است.
براي مصرف زارعي ، 29% نمونه هاي TDS و 38% نمونه هاي كلر در ايستگاه پاي پل و 55% درصد نمونه هاي TDS و 57% نمونه هاي كلر در ايستگاه حميديه نمايانگر خطر كم تا شديد براي مصارف كشاورزي در دوره خشك تير تا آذر ماه مي باشد. T.H , TDS (سختي كل) نمونه هاي بررسي شده در ايستگاههاي فوق براي سلامت انسان اثر سوئي نداشته و موارديكه براي سلامت مضر مي باشند عمدتا مربوط به باكتريها ، انواع ميكربها و غيره است. كليه نمونه هاي آب در دوره هاي خشك و مرطوب از نظر شرب با توجه به موارد ذكر شده قابل قبول مي باشد.

                                              -= بازگشت =-
 

● رسوب گذاري در مخزن

رودخانه كرخه داراي مقدار زيادي رسوب مي باشد. براي محاسبات پروفيل رسوب در مخزن سد كرخه از برنامه HEC6 استفاده شده است . اين مدل ابتدا توسط توزيع واقعي رسوبات كه در مخزن سد دز برداشت گرديده ، كاليبره شده و سپس براي برآورد توزيع رسوبات در مخزن سد كرخه شبيه سازي شده است.

رودخانه كرخه داراي 43 سال آمار آبدهي روزانه و 17 سال آمار رسوب مواد معلق در ايستگاه پاي پل مي باشد. بر اساس اين اطلاعات آمار رسوب روزانه مواد معلق در ايستگاه پاي پل براي يك دوره 43 ساله محاسبه و علاوه بر آن دانه بندي مواد معلق نيز در سال 1368 گرد آوري شده است.

براي رقوم نرمال 220 متر از سطح دريا ، كل مواد رسوب گذاري شده در يك دوره زماني 50 ساله برابر 5/1730 ميليون تن برآورد شده است.

                                              -= بازگشت =-

● برنامه ريزي منابع آب

هدف مطالعات برنامه ريزي منابع آب بهره برداري از پتانسيل منابع آب جهت تامين نيازهاي كشاورزي ، توليد نيرو و ساير منافع جنبي و تعيين حداكثر رقوم نرمال مخزن ، حداقل سطح بهره برداري از مخزن و تعيين حدود سطح قابل توسعه اراضي تحت پوشش شبكه آبياري ، قدرت نصب نيروگاه و حجم كنترل سيلاب مي باشد.

 كل پتانسيل اراضي قابل آبياري در سيستم سد كرخه در حدود 110000 هكتار در مجموعه طرحهاي كرخه عليا (55000 هكتار درطرح دشتهاي پاي پل شامل دشتهاي اوان، دوسالق، ارايض و باغه، 17000 هكتاردر طرح دشت عباس و 38000 هكتار در طرح دشتهاي فكه، عين خوش و موسيان)، 195000 هكتار در مجموعه طرح هاي كرخه سفلي (60000 هكتار در طرح دشت آزادگان، 40000 هكتار در طرح جنوب كرخه نور، 30000 هكتار در طرح توسعه جنوب كرخه و شمال هوفل و 65000 هكتار در طرح شهيد چمران) و 35000 هكتار در مجموعه طرحهاي متفرقه (20000 هكتار در طرح حميديه، قدس و زمزم ، و 15000 هكتار در اراضي حقابه بر شمال كرخه) قراردارند.

آبياري دشتهاي پاي پل شامل دشتهاي اوان، ارايض، دوسالق و باغه از طريق سد تنظيمي پاي پل واقع در 10 كيلومتري پائين دست سد كرخه و آبياري دشتهاي عباس فكه و عين خوش مستقيما از درياچه سد كرخه و بوسيله تونل انتقال دشت عباس انجام يشود.

آبياري دشتهاي حميديه، قدس، آزادگان و كرخه نور نيز، از طريق سد تنظيمي حميديه انجام ميشود.

                                             -= بازگشت =- 

●  زمين شناسي

سد مخزني كرخه در حاشيه جنوب غربي بخش چين خورده رشته كوههاي زاگرس قرار گرفته است. تپه و بلنديهاي منطقه از كنگلومراي سازند بختياري و رسوبات نرم سازند آغاجاري تشكيل شده است  بخش عمده بالادست و ناحيه مخزن از سازند آغاجاري تشكيل يافته كه از تناوب لايه هاي ماسه سنگ و گل سنگ تشكيل شده است و به سمت بالا داراي لايه هاي ميكرو كنگلومرايي است. قسمت بالايي اين سازند را بخش لهبري تشكيل مي دهد كه تناوبي از ماسه سنگ و گل سنگ مي باشد و وضعيت مناسبي را براي ايجاد سفره هاي تحت فشار، پديد آورده است. 

بخش پايين دست درياچه تا محور سد را كنگلومراي بختياري با سيمان ضعيف تشكيل مي دهد.  كنگلومراي بختياري به دو واحد سنگي BK1 و BK2 تقسيم شده است كه توسط يك لايه گل سنگي از هم جدا شده اند.  واحد BK1 بخش پايين سازند بختياري را تشكيل مي دهد و علاوه بر لايه هاي گل سنگي داراي عدسي هاي ماسه سنگي نيز ميباشد.  واحد BK2 ، بخش بالايي سازند بختياري را بوجود مي آورد كه متشكل از كنگلومراي يك پارچه با عدسي هاي ماسه سنگي و گل سنگي است.

ناحيه مورد مطالعه در پلاتفرم عربي واقع است.  ساختگاه سد و درياچه آن در قسمت شمال فروافتادگي دالپري قراردارد.  شيب لايه ها 12-7 درجه در منتهي اليه درياچه و 4-3 درجه در نزديكي ساختگاه مي باشد. نظر باينكه شيب لايه بندي ها كم و نا پيوستگي ها نيز نادر مي باشند، زمين لغزه اي در حاشيه درياچه آتي مشاهده نشده است . ريزش در شيرواني هاي كنگلومرايي درياچه محتمل است ولي روند آن آهسته و مداوم پيش بيني شده و ايمني سازه هاي هيدروليكي را به مخاطره نخواهد انداخت.

                                             -= بازگشت =- 

●  لرزه خيزي

از نقطه نظر لرزه زمين ساخت ، ساختگاه سد كرخه در ايالت زاگرس كه يكي از فعالترين مناطق لرزه زمين ساخت ايران است ، واقع شده است . اين ايالت در گذشته شاهد رويداد زمين لرزه هاي شديدي بوده و موجب تلفات جاني و مالي فراواني شده است .

بررسي لرزه زمين ساخت گستره پيرامون ساختگاه سد كرخه نمايانگر حضور گسل هاي توانمندي در گستره طرح مي باشد. گسل لهبري داراي بيشترين پتانسيل لرزه زايي در اين گستره مي باشد و در اثر جنبش آن بيشترين جنبش نيرومند در ساختگاه سد كرخه ايجاد مي شود.

در آناليز خطر زمين لرزه ساختگاه سد كرخه ، روشهاي تحليلي ، احتمالاتي و آماري مورد استفاده قرار گرفته است . همچنين بدليل ويژگيهاي خاص ايالت لرزه زمين ساخت زاگرس و حضور گسل هاي پي سنگي كه برروي سطح زمين رخنمون ندارند از مدل زمين لرزه شناور نيز استفاده شده است . با بكارگيري روشهاي مذكور پارامترهاي سطوح مختلف لرزه اي بشرح ذيل پيشنهاد شده است .  

در مطالعه لرزه خيزي و آناليز خطر زمين لرزه سد كرخه با بهره گيري از مجموعه شتابنگاشتهاي مناسب ، آناليز آماري انجام شده و طيف پاسخ شبه شتاب افقي و قائم براي سطوح مختلف لرزه اي پيشنهاد شده است . همچنين براي سطح لرزه اي سه شتاب نگاشت به مقياس درآمده و براي استفاده در آناليز ديناميكي ارائه شده است .

مطالعه خطر زمين لرزه با استفاده از روشهاي احتمالي انجام گرفته و شتاب افقي بيشينه زمين لرزه طرح (MDE) و زمين لرزه مبناي طرح (DBE) به ترتيب معادل 382 (معادل  g39/0) و 251 (معادل g25/0) سانتي متر بر مجذور ثانيه پيشنهاد شده است كه در طراحي سد و سازه هاي هيدروليكي مورد استفاده قرار گرفته است .

بمنظور مطالعه لرزه خيزي گستره طرح در هنگام ساخت، آبگيري و بهره برداري، اقدام به طراحي شبكه هاي لرزه نگاري و شتابنگاري پيرامون ساختگاه سد كرخه شده است.

شبكه لرزه نگاري سد كرخه، شامل پنج ايستگاه لرزه نگاري است، كه به منطور دستيابي به بيشترين پوشش جغرافيائي، حتي الامكان متقارن در اطراف ساختگاه سد و در گستره اي به شعاع تقريبي 25 كيلومتر، در نظر گرفته شده است.  يك ايستگاه سه مؤلفه اي در مركز شبكه و در نزديكي ساختگاه سد طراحي گرديده و چهار ايستگاه ديگر، از نوع ايستگاههاي تك مؤلفه اي بوده و بصورت تله متريك اطلاعات خود را از طريق يك فرستنده راديوئي، بطور مداوم به مركز كنترل شبكه ارسال ميدارند.  اطلاعات دريافت شده از پنج ايستگاه، در مركز كنترل اصلي شبكه، مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته و بدين ترتيب، دستيابي به پارامترهاي مختلف زمين لرزه هاي مختلف روي داده نظير مركز، عمق كانون، بزرگي و زمان دقيق وقوع آن ميسر ميگردد.  شبكه هاي لرزه نگاري معمولا چند سال قبل از احداث سد در منطقه نصب ميگردند تا با مشخص كردن لرزه خيزي گستره طرح قبل از زمان ساخت بتوان اثر آبگيري سد را در روي داد زمين لرزه هاي القائي بدست آورد.

شبكه شتابنگاري سد كرخه نيز، كه به منظور اندازه گيري جنبش نيرومند زمين (Strong motion) طراحي گرديده شامل شش دستگاه شتابنگار سه مؤلفه اي است كه در بخشهاي مختلف بدنه سد قرار گرفته اند. 

يك دستگاه در تكيه گاه چپ، يك دستگاه در تكيه گاه راست، سه دستگاه در روي برمهاي مختلف بدنه (نزديك پي، اواسط بدنه و تاج سد) و يك دستگاه نيز به عنوان دستگاه آزاد (Free Field) خارج از بدنه سد در نظر گرفته شده است.  اين دستگاهها از نوع ديجيتال بوده و قادرند در صورت وقوع زمينلرزه هاي متوسط و بزرگ در منطقه شتاب ناشي از آن را ثبت نمايند.

                                             -= بازگشت =-

●  مخزن سد (درياچه)

  ◦ حجم مخزن در ترازبهره برداري220 متر:8/5346ميليون مترمكعب (قبل از رسوبگذاري)

  ◦  حجم مخزن در حداقل تراز بهره برداري (تراز 160 متر) : 430 ميليون مترمكعب

  ◦  حجم مفيد مخزن : 81/3903 ميليون مترمكعب (بعد از رسوب گذاري)

  ◦ حجم غير مفيد مخزن : 1443 ميليون مترمكعب

  ◦ تراز آب در هنگام وقوع سيل حداكثر (P.M.F) : 7/230 متر

  ◦ مساحت درياچه در تراز بهره برداري 220 متر : 47/162 كيلومتر مربع

  ◦ طول درياچه در تراز بهره برداري 220 متر : حدود 60 كيلومتر

                                             -= بازگشت =-